Myśli zapisane

W dobie nieustannych cyfrowych rozproszeń niektórzy potrafią mimo wszystko osiągać niezwykle wysoki poziom produktywności. Profesor Cal Newport w swojej książce Deep Work (pol. Praca głęboka) przekonuje, że umiejętność głębokiej koncentracji nad wymagającymi zadaniami to dziś jedna z najcenniejszych kompetencji, kluczowa dla sukcesu zawodowego i osobistego. Mimo to, współczesne środowisko pracy rzadko sprzyja takiemu skupieniu – otwarte przestrzenie biurowe, ciągły napływ e-maili i wiadomości na komunikatorach oraz kultura „ciągłej łączności” sprawiają, że jesteśmy bez przerwy rozpraszani. W efekcie większość ludzi spędza dni na tzw. płytkiej pracy, czyli drobnych, mało wymagających zadaniach wykonywanych w rozproszeniu, kosztem czasu na faktycznie istotną, kreatywną pracę.

Praca głęboka (deep work) to przeciwieństwo takiej powierzchownej krzątaniny. Newport definiuje ją jako „czynności zawodowe wykonywane w stanie pełnej koncentracji, przy maksymalnym wykorzystaniu zdolności poznawczych. Takie działania tworzą nową wartość, sprzyjają doskonaleniu umiejętności i są trudne do powtórzenia”. Innymi słowy: są to wymagające intelektualnie zadania realizowane na wysokim poziomie skupienia, prowadzące do wybitnych rezultatów. Jej antonimem jest praca płytka (shallow work) – zajęcia niewymagające dużych umiejętności, wykonywane w rozproszeniu, niegenerujące nic nowego i łatwe do powielenia. Odpisywanie na bieżąco na maile, ciągłe przeskakiwanie między chatem a raportem, „bycie na bieżąco” z powiadomieniami – to typowe przykłady pracy płytkiej, która zajmuje czas, ale nie posuwa nas znacząco naprzód. Niestety, w dzisiejszych realiach wielu z nas spędza większość dnia w tym trybie. Jeśli już zabieramy się za coś wymagającego, zwykle szybko przerywamy koncentrację i prawdziwie głębokie sesje zdarzają się bardzo rzadko. Co gorsza, im dłużej tkwimy głównie w płytkich aktywnościach, tym bardziej zanika nasza zdolność dłuższego skupienia uwagi. Innymi słowy, możemy w pewnym sensie odzwyczaić nasz mózg od pracy w głębokim skupieniu. Badania cytowane przez Newporta pokazują, że jeśli przyzwyczaimy się do ciągłego rozpraszania – na przykład każdą chwilę nudy wypełniamy sięganiem po smartfon – to później nawet chcąc się skupić będzie nam niezwykle trudno, bo mózg został trwale przeprogramowany do ciągłego bodźcowania. Nawet pozornie drobna wielozadaniowość jest zwodnicza – przełączanie się między zadaniami pozostawia tzw. “resztki uwagi” (attention residue), przez które kolejna czynność nie dostaje już 100% naszej koncentracji. Sophie Leroy, badaczka tego zjawiska, wykazała, że część uwagi wciąż pozostaje przy poprzednim zadaniu, nawet gdy zaczęliśmy już następne – w rezultacie jakość i tempo pracy spadają. Innymi słowy, choć multitasking bywa dziś chwalony, w rzeczywistości jednoczesne zajmowanie się wieloma rzeczami to pochłaniacz czasu obniżający naszą efektywność.