Streszczenie
Uzależnienie poczucia własnej wartości od cudzej opinii, kompulsywne zadowalanie innych i ochrona ego przed “brutalną prawdą” to trzy przejawy jednego głębszego mechanizmu: warunkowej samooceny (contingent self-worth). Badania psychologiczne jasno pokazują, że ten wzorzec wiąże się z wyższą lękowością, gorszą regulacją emocji, i paradoksalnie — słabszą, a nie lepszą, efektywnością działania. Zmiana jest możliwa, ale wymaga pracy na poziomie przekonań, zachowań i — często — relacji z psychoterapeutą.
Czym jest i skąd pochodzi ten problem
Warunkowa samoocena: kiedy ego żyje z zewnętrznych zasobów
Psycholożka Jennifer Crocker z Ohio State University zidentyfikowała i zbadała zjawisko zwane contingencies of self-worth (warunkowa samoocena) — czyli przekonanie, że wartość jako człowieka zależy od spełnienia określonych kryteriów: osiągnięć, wyglądu, aprobaty innych, pozycji społecznej. W domenach, w których ktoś „stawia” swoją wartość, staje się wyjątkowo podatny na wahania emocjonalne: sukcesy gwałtownie windują poczucie własnej wartości, porażki je niszczą. Badanie podłużne 642 studentów pokazało, że zewnętrzne warunkowanie samooceny (zwłaszcza zależność od aprobaty innych i wyglądu) wiązało się ze znacząco wyższym poziomem stresu, agresji i problemów zdrowotnych.
Kluczowy wniosek z badań Crocker jest nieoczywisty: problem leży nie w poziomie samooceny, lecz w tym, od czego ją uzależniamy. Ludzie z wysoką, ale warunkową samooceną (czyli tacy, którzy czują się dobrze, gdy są podziwiani, i źle, gdy spotykają się z krytyką) mają podobne lub gorsze wyniki psychologiczne niż ci z niską, ale stabilną samooceną.
(more…)
Myśli zapisane 